Okolice Szarnosia

Linia kolejowa Jabłonowo Pomorskie – Szarnoś - Prabuty

Gwałtowny rozwój sieci kolejowej postępujący w II poł. XIX wieku doprowadził u schyłku tego stulecia do stworzenia sieci komunikacyjnej łączącej najważniejsze ośrodki ówczesnego państwa pruskiego. Przed rokiem 1895 na terenie Rejencji Kwidzyńskiej kolej istniała już m.in. w Kwidzynie, Grudziądzu, Brodnicy, Prabutach i Jabłonowie. Jednak mniejsze ośrodki, a przede wszystkim rozległe obszary wiejskie prowadzące intensywną produkcję rolną odczuwały potrzebę włączenia w sieć transportową. Cele te miały realizować linie znaczenia miejscowego, łączące istniejące już węzły kolejowe z miastami i terenami dotychczas pozbawionymi dostępu do sieci dróg żelaznych.

Odcinek Jabłonowo Pomorskie - Prabuty ma łączną długość 48,6 km i przebiega w kierunku północ - południe. Położenie linii pomiędzy stacjami węzłowymi w Jabłonowie Pomorskim i Prabutach gwarantowało w przeszłości zarówno duży ruch towarowy jak i popyt na przewóz osób. Dla istniejących tu wielkoobszarowych gospodarstw, doprowadzenie linii kolejowych było szansą na znalezienie nowych rynków zbytu, a zatem również na powiększenie produkcji. Projekt budowy linii Jabłonowo - Prabuty powstał około roku 1896. Przewidywano, oprócz typowych stacji, również budowę (w pobliżu majątków rolnych) ładowni, umożliwiających sprawny wywóz towarów. Rozpoczęcie planowego ruchu pociągów nastąpiło w roku 1899.

Wszystkie budowane na trasie stacje wyposażone były w dodatkowy tor, na który podstawiane były doprowadzane pociągami wagony towarowe. Stacja Szarnoś posiadała dodatkowo rampę czołową i boczną i doprowadzone do niej dwa krótkie tory. To rozwiązanie dawało możliwość załadunku żywych zwierząt do wagonów. Przewóz produktów rolnych odbywał się na ogromnych wozach zaprzężonych w konie lub woły do oczekujących na bocznym torze wagonów.

Po zakończeniu I Wojny Światowej i powstaniu państwa polskiego, ustalona na mocy Traktatu Wersalskiego i wyniku późniejszych plebiscytów granica podzieliła linię na dwie części znajdujące się w państwie polskim i niemieckim. Podział został dokonany pomiędzy Kisielicami i Zawdzką Wolą. Wybuch II Wojny Światowej spowodował ponowne włączenie całej linii do niemieckiej sieci kolejowej. Lata 50. XX wieku to okres stopniowo rosnących przewozów pasażerskich. Do tych przewozów dostosowano rozkład jazdy, który na odcinku Jabłonowo Pom. - Kisielice przewidywał 4 pary pociągów dziennie, a na odcinku Kisielice - Prabuty 7 par. Te założenia pozostały niezmienione aż do końca lat 80. XX wieku. Rok 1989 przyniósł ogromne zmiany polityczne i gospodarcze. Drastycznie zmniejszył się popyt na przewozy pasażerskie, a i kolej zaczęła szukać oszczędności zawieszając kolejne linie lokalne. W rozkładzie z roku 1990 linia widnieje po raz ostatni. Dziś na linii panuje cisza. W 2008 roku na linii rozebrano tory, dzięki czemu powstała interesująca ścieżka spacerowa, którą można dotrzeć do kolejnych zabudowań poszczególnych zabytkowych stacji.

Stacje i przystanki

Linia km Nazwa obecna Nazwa wcześniejsza Nazwa niemiecka Rodzaj
0,0 Jabłonowo Pomorskie Jabłonowo Pomorskie Gosslershausen Stacja węzłowa
3,1 Nowa Wieś Szlachecka Przystanek od lat 40-tych Adlig Neudorf Przystanek osobowy, ładownia
6,7 Buk Pomorski Buk Pomorski Buchwalde (Westpr) Stacja
10,7 Szarnoś Szarnoś Scharnhorst Stacja
12,4 - Widlice Widlitz Ładownia
17,0 Łasin Pomorski Szonowo Szlach. Plessen Stacja, mijanka, semafory kszt.
21,5 Zawdzka Wola Zawdzka Wola Sauden Stacja
30,1 Kisielice Kisielice Freystadt Stacja węzłowa (obenie stacja)
35,8 Pławty Wielkie Pławty Wielkie Gross Plauth Stacja
41,7 Pólko Pomorskie Pólko Pomorskie Polken Seeberg Stacja
48,6 Prabuty Prabuty Riesenburg Stacja węzłowa

Stacja Szarnoś

Położona wśród pól stacja Szarnoś nadal przypomina o niegdysiejszym znaczeniu transportu kolejowego w życiu niewielkich miejscowości. Budynek i pozostałe urządzenia stacyjne były przygotowane na spełnienie żądań lokalnych klientów: na pasażerów oczekiwała poczekalnia i kasa biletowa. Na osoby z większym bagażem magazyn bagażowy, w którym przechowywano go do czasu przyjazdu pociągu. Dla klientów planujących przewóz większej ilości towarów do dyspozycji były: plac ładunkowy z drogą dojazdową, rampy boczna i czołowa, zagrody dla bydła.

W przeszłości stacja posiadała łącznie 4 tory: tor główny z umieszczonym wzdłuż niego ziemnym peronem o długości 100 m, tor dodatkowy zabezpieczony wykolejnicami, poprowadzony wzdłuż placu ładunkowego oraz dwa krótkie tory położone przy rampie, umożliwiające czołowy i boczny załadunek wagonów. Budowa rampy miała na celu uproszczenie wymiany towarów transportowanych do i z pobliskiego majątku Mędrzyce i Szarnoś. Rampa ułatwiała zarówno załadunek przedmiotów, jak i transportowanych wówczas masowo żywych zwierząt. Do czasu załadunku do wagonów zwierzęta trzymane były w zbudowanych w pobliżu rampy boksach.

http://www.pl.wikipedia.org/wiki/Łasin

http://www.jablon-prabuty.sawistowski.net/